banner226

banner184

banner69

banner225

banner175

banner168

Ateş: Ney tefekküre açılan bir penceredir

“Ney tefekküre açılan bir penceredir” diyen Neyzen Ahmet Ateş, mütevazı atölyesinde hem ney eğitimi veriyor hem de yaptığı neyleri isteyenlere ulaştırıyor.

Röportaj 18.03.2017, 14:40 18.03.2017, 14:40
Ateş: Ney tefekküre açılan bir penceredir

(Adil HİLAL-İPEKYOL)

Ahmet Ateş, 1986 Şanlıurfa doğumlu bir genç. Ateş dedesinden aldığı el becerisi ve çocukluktan ney enstrümanına olan merakını yıllar içinde geliştirerek hem ney üflemeyi hem de ney üretmeyi başardı. Başka müzik enstrümanlarıyla bu yeteneğini geliştiren Ateş, şu anda ürettiği neyleri hem yurt içine hem de yurt dışına gönderiyor. Doğu ve Güneydoğu’da ney yapımında ve ney öğretiminde tek isim olduğunu belirten Ateş’le mütevazı ney atölyesinde Gazete İpekyol olarak neye dair bir sohbet gerçekleştirdik.

Müziğe olan merakınız nereden geliyor? Aileden müzisyen var mı?

Müzik aileden geliyor bizim. Dedem de müzikle alakalı işler yaptı. Eski Urfa takımı dediğimiz Ahmet Uzun, Akif Hoca, Halil Hafız gibi kıymetli üstatların bant kayırlarına babam çok meraklıydı. Babamdan dolayı çocukluğum bu sanatçıların kasetlerini dinlemekle geçti desem yeridir. Daha sonra 13-14 yaşlarında Şanlıurfa’da bir Mevlevihane açıldı. Orada tasavvufi müzikleri yapılırdı. Müziğe ritim olarak ilk olarak orada başladım. 7 yıl boyunca ritim çaldım. Daha sonra Konya’dan misafirler geldi Mevlevihane’ye neyzenciler, kanuncular vs. tam takım olarak geldiler. O zaman ney bende başka bir boyuta götürdü ve ney aşkı bende başlamış oldu. Aradan birkaç yıl geçtikten sonra Şanlıurfa’nın 40 yıllık neyzeni Abdulkadir Karakuş’dan biraz ders aldım. Çeşitli eğitim alanlarında ney dersi aldım. Daha sonra Şanlıurfa’da isim yapmış kişilerden de istifade ettim. Bu şekilde ney üflemeyi öğrendim. Daha sonra da Şanlıurfa’da ney yapan bir yerin olmadığını gözlemledim. Ney tamiri yaparken bazı sıkıntılar yaşıyorduk. Ney eğitimi 2 yıl sürdü. Günde 4-5 saatimi ney öğrenmeye ayırmıştım. Ney üflemeyi öğrendikten sonra ney yapımına başladım. İlk olarak bu işi evde yapmaya başladım. Evde bir odada kurduğum atölyede 1 yılımı geçirdim. Çok başarılı oldum denilemez. Bir yıldan sonra kendimi daha da geliştirerek bu sıkıntıların üstesinden geldim. Bu süreçten sonra atölye açmaya karar verdim. Açtığım sırada bu işi bilen kişilerden de destekler aldım. Bu işin ustalarına ulaştım. İstanbul’da, Konya’da, Hatay’da ney ustalarıyla istişare ettim. Onlara yaptığım neylerden örnekler gönderdim. Tek başıma olmama rağmen olumlu sonuçlar aldım. Yaptığım çalışmaların meyvelerini alıyorum şu an ilk başladığım günle bugün arasında 10 yıl geçti. Yaptığım ney çalışmalarıyla Türkiye’de ilk 10’a girebileceğimi düşünüyorum. Yaptığım ney çalışmalarımın kamıştan dolayı taklit etmeleri güçtür.

Ney bu topraklara yabancı bir enstrüman mı?

Hayır, kesinlikle yabancı değil hatta öteki şehirlere göre daha çok yaygınlaşmış. Şanlıurfa’da Mevlevihane Camisinde 1800-1900 yıllarında çokça ayin yapılmıştır. Hatta semazenlerin ney müziği ile uçtuğu bile rivayet edilir. Zaten dini bakımdan da birleşmiş bir şehir olduğundan bu tür müziklere yabancı olmamız düşünülemez. Neyin diğer enstrümanlardan farkı kendi nefesinizle ruhunuzu üflemek gibi olduğu için neyin diğer enstrümanlar arasında ayrı bir yeri olduğunu düşünüyorum. Ruhunuzdan üflediğiniz zaman ortaya manevi bir duygu çıkıyor.

Birçok aliminde icazet verdiği bir enstrüman olması hasebiyle de din ile yakından bir bağı var. Ney müziği dinlediğiniz zaman ilahinin o mistik havasını hissedersiniz zaten. Şahsım olarak ney dinlediğim veya çaldığım zaman manevi bir boyuta gittiğimi söyleyebilirim.

Sıra gecelerinde ney enstrümanının olmamasını neye bağlıyorsunuz?

Sıra gecelerinde ney yoktur. Ancak daha eski yani Divan Edebiyatı döneminde sıra gecelerinde ney çalındığı bilinmektedir. Şimdilerde ise sadece özünden koparılarak davullu zurnalı hareketli bir hale gelmiş sıra geceleri.

Neye olan ilgi Şanlıurfa’da nasıl?

Şanlıurfa’da neye olan ilgi yüzde 20’lerde şu an. Daha çok Şanlıurfalı değil de dışarıdan gelen öğrenciler, memurlar gibi kesimler tercih ediyor. Ney temelde olmayan bir enstrüman Şanlıurfa’da o yüzden de her kesime aşılamak biraz zaman alacak bir şey.

Ney için gerekli malzemeleri nereden temin ediyorsunuz?

Ney enstrümanı için gerekli kamışları daha çok Türkiye’de denizin, nemin ve dağlık alanların uçurum kenarlarında bulunuyor. Şanlıurfa’da yetişmemesinin sebebi Urfa’da nem fazla yok. Yetiştirmek istedim ancak iklim şartlarından dolayı mümkün olmadı.

Bir neyin maliyeti ne kadar oluyor?

Gelen kamışlar en azından sizde iki yıl kalıyor. Güneş görmeden iki yıl beklemesi gerekiyor. Yapım aşaması da üfleyiş aşaması da sabırla oluyor. Bunu fiyatlandıran da sabrı oluyor. Örneğin akordu düzenli olanları kılıfıyla birlikte yaklaşık 150 liraya veriyoruz. Daha kaliteli isterlerse bu fiyat değişebiliyor.

Öğrenmek isteyenlere herhangi bir ders veriyor musunuz?

Evet, burada ders veriyorum.

Neyin Urfa’da tutulması ve rağbet görmesi için herhangi bir uğraş veriyor musunuz bunun dışında?

Ankara’da enstrüman yapım sınavına girdim. Kazandım sınavı. Şimdi Kültür Bakanlığında Ney Yapım Sanatçısı unvanını aldım. Önümüzdeki günlerde Kültür Müdürlüğünde hem ney yapım dersi hem de ney üfleme dersi vermeye başlayacağız inşallah. Şu anda ders vermek için orada gerekli malzeme ve atölye kurma aşamasındayız. Orada başladıktan sonra Urfa’da ney adına önemli bir katkı sağlamış olacağız diye düşünüyorum.

 

Ney öğrenmek uzun sürüyor mu peki?

Öğrenci en azından günde 1 saatini neye verse, bir ayda 3-4 eser geçer. Çalışma süresi artsa bu süre daha da kısalır. Tamamen kişinin kendi çalışmasına bağlı. Diğer enstrümanlara göre biraz zor.

Neyin dışında başka bir enstrüman çalıyor musunuz?

Biraz kanun var, bir ud var, bir de klasik keman var. Sevdiğim enstrümanları çalıyorum.

Kendi kendinize mi öğrendiniz bunları?

Nota bildiğimiz için geriye kalan enstrüman üzerindeki seslerin yerini öğrenmek.

Geçişler kolay oluyor mu?

Geçişler neyden daha kolay oluyor. Neye göre daha basit geliyor.

Nasıl üretiyorsunuz neyleri?

Adana, Hatay, Mersin, Antalya bölgesinden toplanan kamışlar 2 yıl bekliyor bizde. 13 çeşit ney var. 13 farklı tonlarda. 2 yıl bekledikten sonra kaba ölçüye göre kesiyorsun, biçiyorsun. İnce ölçüde akort atarken ney kendisi belirliyor onu. Örneğin neyde 28 ses vardır. Belirli sesleri oturtmanız lazım.

Flütten veya kavaldan farkı nedir neyin?

Flüttün çok farklıdır. Neyin içini belirli ölçüde boşaltırız. İçini boşalttıktan sonra alttan bir boğum, üsten bir boğum fazla bırakırız. Onu üfleye üfleye yani akordu bula bula, dünya müziğine uyan akort cihazından yardım alarak son halini vermeye çalışırız.

Çin malı dediğimiz plastikten yapılan neyler de görüyoruz.

Plastik olanlar fabrikasyon. Aynı tadı vermiyor. Kamışta saç teli gibi milyonlarca lif var. Neyde 9 boğum ve 7 perde olduğu için İnsan-ı Kamil’e benzetirler. Hz. Mevlana da insana benzetmiş. Kamışın sazlıktan kendi vatanından kesilmiş olması, bizim de kendi manevi alemden kopup dünyaya gelmemiz, aslında neyin manevi boyutu buradan başlıyor. Sesi de kendi nefesimizden ve ruhumuzdan olduğu için, Allah’ın insanı yaratmadan önce kendi nurundan üflediği için insana benziyor.

Kendi yaptığınız besteleri kayıt altına alıyor musunuz?

Taksim olarak sosyal medyada paylaşıyoruz. Youtube’de vardır. Birkaç tane notaya aldığım var.

Kendinize örnek veya model aldığınız bir sanatçı var mı?

Üfleyiş olarak en çok beğendiğim Sadrettin Özçini var. Kültür Bakanlığı sanatçısıdır. Çok güzel bir nefesi var. 50 yılın vermiş olduğu bir tecrübe var kendisinde. Ondan sonra Burcu Kaya var. Bayan neyzen, onun da nefesini beğenirim. Bunlar örnek aldığım insanlar. Artı ders kayıtlarını bazı tanıdık arkadaşlarım bana gönderir onları da ders amaçlı çalışırım. Örneğin Urfa’da ney dersi veren bir isim yok. İstanbul’da var.

Ney çalarken neler hissediyorsunuz?

Ney farklı bir alem. Ney çalarken hiçbir alette hissedemediğiniz hissiyatı neyde duyabilirsiniz. Kimsenin hesaba almadığı bir yerden, hiçbir tohumun olmadığı bir bitkiden…Su kamışı…En büyük özelliklerinden biri ekstra doğal olması.

Dünyaya yayılan bir enstrüman değil mi?

Aynen, bir de bizim Klasik Türk Müziğindeki sazlardan biridir. Örneğin eski Türk Müziğinde akort yaparken sazlar neye uyarak akort yaparlarmış. Ney başlı başına bir assolisttir.

 

Örneğin Urfa’daki mevlitlerde el deflerini görüyoruz. Ney de kullanılabilir mi?

Urfa’daki mevlitlerdeki ilahiler Urfa Mahalli Müziğine göredir. Onlar da daha çok ney değil de kavala gider.  Mevlitlerde neyin çalınması uygundur ancak ya mevlit okuyanların neye uyması gerekir ya da neyin mevlit okuyanlara uyması gerekir. Neyde okunan makamlardan biri olan Saba makamı ölümü hatırlattığından dolayı taziyelerde okunuyor.  ‘Saba’ makamının günün herhangi bir gününde herhangi bir saatinde dinlediğinizde ölümü hatırlıyorsunuz ister istemez. Yani kısaca anlatmak gerekirse ‘ney tefekküre açılan bir penceredir’ desek yanlış olmaz herhalde.  Osmanlı döneminde sanata önem verildiği kadar ney enstrümanın da o dönem de çok büyük kıymeti vardı. Günümüzde de öyle olsa da diğer enstrümanlar kadar öneme sahip değil. Belki de öğrenmesi biraz daha zor olması da bunu etkileyen nedenlerden biridir.

 

banner213
Yorumlar (0)
banner191
26°
parçalı bulutlu
Günün Anketi Tümü
Yakında kabine değişikliğinin olacağı konuşuluyor, AK Parti'nin 12 belediye başkanlığını elde ettiği Şanlıurfa bir bakanı hak etti mi?
Namaz Vakti 20 Nisan 2021
İmsak 04:10
Güneş 05:37
Öğle 12:29
İkindi 16:11
Akşam 19:11
Yatsı 20:32
Puan Durumu
Takımlar O P
1. Beşiktaş 33 71
2. Fenerbahçe 34 69
3. Galatasaray 33 65
4. Trabzonspor 34 59
5. Alanyaspor 34 52
6. Gaziantep FK 33 51
7. Hatayspor 33 50
8. Sivasspor 33 50
9. Karagümrük 33 49
10. Göztepe 34 46
11. Antalyaspor 34 42
12. Konyaspor 33 41
13. Rizespor 33 39
14. Malatyaspor 33 37
15. Ankaragücü 33 37
16. Kasımpaşa 34 37
17. Kayserispor 33 34
18. Başakşehir 33 33
19. Erzurumspor 34 31
20. Gençlerbirliği 33 31
21. Denizlispor 33 26
Takımlar O P
1. Giresunspor 31 63
2. Adana Demirspor 31 61
3. Samsunspor 31 61
4. Altay 31 57
5. İstanbulspor 31 57
6. Altınordu 31 53
7. Ankara Keçiörengücü 31 49
8. Ümraniye 31 47
9. Tuzlaspor 31 47
10. Bursaspor 31 43
11. Bandırmaspor 31 39
12. Boluspor 31 38
13. Balıkesirspor 31 35
14. Adanaspor 31 34
15. Menemenspor 31 31
16. Akhisar Bld.Spor 31 26
17. Ankaraspor 31 23
18. Eskişehirspor 31 8
Takımlar O P
1. Man City 32 74
2. M. United 32 66
3. Leicester City 31 56
4. West Ham 32 55
5. Chelsea 31 54
6. Liverpool 32 53
7. Tottenham 32 50
8. Everton 31 49
9. Arsenal 32 46
10. Leeds United 32 46
11. Aston Villa 30 44
12. Wolverhampton 32 41
13. Crystal Palace 31 38
14. Southampton 31 36
15. Newcastle 32 35
16. Brighton 31 33
17. Burnley 32 33
18. Fulham 33 27
19. West Bromwich 31 24
20. Sheffield United 32 14
Takımlar O P
1. Atletico Madrid 31 70
2. Real Madrid 31 67
3. Barcelona 30 65
4. Sevilla 31 64
5. Villarreal 31 49
6. Real Betis 31 48
7. Real Sociedad 31 47
8. Granada 30 39
9. Levante 31 38
10. Celta de Vigo 31 38
11. Athletic Bilbao 30 37
12. Osasuna 31 37
13. Cádiz 31 36
14. Valencia 31 35
15. Getafe 31 31
16. Deportivo Alaves 31 27
17. Huesca 31 27
18. Real Valladolid 30 27
19. Elche 31 26
20. Eibar 31 23